Pakketsoftware of maatwerk: dit bepaalt je keuze echt
Pakketsoftware of maatwerk: dit bepaalt je keuze echt, en het is niet het aantal functies op de website van de leverancier. Er zijn honderden pakketten en elke verkoper vertelt je dat zijn systeem perfect bij jouw bedrijf past. Dat kan niet allemaal waar zijn, want jouw bedrijf werkt net anders dan dat van je buurman.
Je kent het gesprek. Je zit met een leverancier aan tafel, hij laat een demo zien en alles ziet er logisch uit. Offerte maken, project starten, factuur versturen. Drie klikken en klaar. Pas na zes maanden merk je dat je inkoop nog steeds in Excel zit, dat de werkplaats een eigen planbord heeft en dat service via mail en een gedeelde map loopt. Het nieuwe systeem werkt prima, maar alleen voor het stukje dat in de demo zat.
Dat is geen slechte software. Het is een kant-en-klaar pakket dat doet waarvoor het gebouwd is. Het proces zit er al in en je moet werken zoals het pakket het bedoeld heeft. Past je werk binnen die mal, dan heb je snel en betaalbaar een goed systeem. Valt een flink deel van je werk erbuiten, dan ga je eromheen werken. En dat omheen werken kost elke week uren, ook al staat dat nergens op een factuur.
De reflex is dan om de andere kant op te springen: laten we het gewoon zelf laten bouwen. Dan past het precies. Maar een maatwerkproject voor een heel bedrijf kost al snel een paar ton, het duurt lang en elke aanpassing daarna kost weer geld. Veel ondernemers zien alleen deze twee smaken. Er is een derde, en die verandert hoe je de keuze maakt.
Drie soorten systemen, niet twee
Als je snapt dat er drie soorten systemen zijn, wordt kiezen een stuk makkelijker. De eerste is kant-en-klare software, ook wel off-the-shelf. Inloggen en beginnen, met een vast proces zoals offerte naar project naar factuur. Snel, betaalbaar, maar je volgt de mal van de leverancier. Voor een klein bureau met één duidelijk proces is dat vaak precies goed, en dan zou ik ook niet verder zoeken.
De tweede is maatwerk. Software die vanaf de eerste regel code voor jou wordt gebouwd. Het past precies, maar het is duur en traag. Met een paar ton voor een volledig bedrijf en extra kosten bij elke wijziging is het vooral iets voor bedrijven met een werkwijze die echt nergens anders bestaat.
De derde zit ertussenin: een platform dat je inricht met bouwstenen. Zie het als Lego. Er zit geen vast proces in, dus je richt het in zoals jij werkt. Dat vraagt meer werk vooraf, want je moet eerst zelf helder hebben hoe je werkt. Daarna kun je stap voor stap uitbreiden als je bedrijf groeit, zonder opnieuw te beginnen.
De keuze tussen deze drie hangt dus niet af van wat het mooiste pakket is. Ze hangt af van hoe jouw werk in elkaar zit. Het beste systeem is niet het pakket met de meeste functies, maar het systeem dat past bij hoe jij werkt en hoe je wilt groeien. Om dat scherp te krijgen gebruik ik drie vragen.
Drie vragen die de keuze maken
1. Zit je werk in één vaste cyclus?
Loopt bijna alles bij jou van offerte tot factuur, dan past een kant-en-klaar pakket waarschijnlijk goed. Maar kijk eerlijk naar wat er buiten die cyclus gebeurt. Inkoop, voorraad, productie, service, onderhoud. Hoe meer er buiten die ene lijn gebeurt, hoe minder een standaardpakket past. Een bureau van acht mensen dat alleen uren verkoopt, zit vrijwel volledig in één cyclus. Een projectbedrijf dat materiaal inkoopt, produceert en daarna jaren service levert, zit er voor misschien de helft in.
Een simpele test: pak de laatste tien opdrachten erbij en loop ze in gedachten na. Bij hoeveel daarvan moest iemand iets bijhouden in een apart lijstje, een mail of een spreadsheet? Zijn dat er twee, dan is een pakket prima. Zijn het er zeven, dan weet je eigenlijk al genoeg.
2. Hoeveel afdelingen hebben een eigen systeem?
Tel ze. Heeft verkoop een CRM, planning een eigen tool, de werkplaats een Excel en service een gedeelde mailbox, dan heb je vier eilanden. Het probleem is daar zelden dat er een systeem ontbreekt. Het probleem is dat ze niet met elkaar praten. Nog een los systeem erbij maakt het erger. Je hebt iets nodig dat die afdelingen aan elkaar koppelt, zodat informatie één keer wordt ingevoerd en overal klopt.
Je merkt die eilanden vooral op de momenten dat het misgaat. Een klant belt over een storing en service weet niet welke onderdelen er destijds zijn geleverd. Of de planning zet een monteur in terwijl het materiaal nog niet binnen is, omdat inkoop in een ander bestand werkt. Dat zijn geen fouten van mensen, dat zijn gaten tussen systemen.
3. Wat gebeurt er bij een nieuw proces?
Stel dat je over een jaar een serviceafdeling start of gaat verhuren naast verkopen. Kan dat in je systeem, of moet je dan weer iets nieuws zoeken? Dit is de vraag die het vaakst wordt overgeslagen, omdat iedereen kiest op basis van hoe het bedrijf er vandaag uitziet. Kies op basis van waar je over een jaar, twee jaar of vijf jaar wilt staan.
Kijk eerst naar wat je al hebt
Een nieuw systeem betekent niet dat alles weg moet. Je boekhouding of je ERP doet vaak prima zijn werk en hoeft niet vervangen te worden. Wat wel moet: het nieuwe systeem moet ermee kunnen praten. Dat scheelt geld, het scheelt gedoe met je accountant en je team hoeft niet alles tegelijk opnieuw te leren. Vraag een leverancier dus niet alleen wat zijn pakket kan, maar ook hoe het koppelt met wat er al staat.
En eerlijk is eerlijk: niet elk bedrijf heeft hetzelfde nodig. Een klein bureau met één proces kan vaak prima vooruit met een kant-en-klaar systeem, en het zou zonde zijn om daar maanden inrichtingswerk in te steken. Een projectbedrijf met meerdere afdelingen en veel werk buiten de standaard heeft daar juist niets aan. Daar loont het werk vooraf van een platform met bouwstenen, of in een enkel geval maatwerk.
De vraag pakketsoftware of maatwerk is eigenlijk te smal gesteld. Wie alleen tussen die twee kiest, betaalt óf met omwegen in een pakket dat niet past, óf met een paar ton voor software die bij elke wijziging weer geld kost. Wie eerst de drie vragen beantwoordt, weet binnen een middag in welke hoek hij moet zoeken. Bij Lead Innovation beginnen we daarom altijd bij hoe je nu werkt en waar je over vijf jaar wilt staan, en pas daarna bij het systeem.