Projectresultaat pas na afloop zien: waarom je dan te laat bent
De meeste ondernemers kennen hun projectresultaat pas als alles al voorbij is. De offerte is getekend, het werk is weken of maanden geleden opgeleverd en de laatste factuur is binnen. Pas dan rekent iemand het uit, en soms blijkt dat je geld hebt toegelegd op een klus waar je trots op was.
Het verloop is bijna altijd hetzelfde. Je maakt een offerte, de klant tekent en je gaat aan de slag. Tijdens de uitvoering heb je het gevoel dat het goed loopt, want het team is druk en de klant is tevreden. Maar of er onder de streep iets overblijft, weet niemand. Dat blijkt pas bij de nakalculatie, als het project al weken dicht is en de volgende klussen alweer lopen.
Dat komt niet doordat je slordig bent. Het komt doordat de informatie die je nodig hebt over een heleboel plekken verspreid staat. De offerte zit in het ene systeem, de inkoop in een ander. De uren worden wel ergens bijgehouden, maar vaak niet per project of per klus. Je hebt dus alle puzzelstukjes, alleen liggen ze in vier verschillende dozen.
En dan is er het meerwerk. De klant vraagt halverwege om een extra aanpassing, en dat wordt geregeld in een telefoontje, een mailtje of een appje. Niemand legt het vast. Dus wordt het ook niet gefactureerd. Al die losse stukjes komen pas samen bij de nakalculatie, en op dat moment kun je er niets meer mee. Je kijkt naar een uitslag, terwijl je eigenlijk had willen meespelen.
Het budget begint bij de offerte
Bedrijven die tijdens het project al weten hoe ze ervoor staan, doen geen ingewikkelde dingen. Ze koppelen de offerte direct aan het project. Wat er verkocht is, wordt meteen het budget waar de uitvoering mee werkt. De werkvoorbereider of projectleider ziet dus vanaf dag één hoeveel uren en hoeveel inkoop er in de prijs zitten. Daarmee verandert de offerte van een verkoopdocument in een meetlat voor de rest van de klus.
Tweede gewoonte: uren en inkoop worden per project vastgelegd op het moment dat ze gebeuren. Niet vrijdagmiddag uit het hoofd, en zeker niet bij het afsluiten van de maand. Een bestelling bij de leverancier hangt meteen aan het juiste project. Een dag werk op locatie ook. Zo groeit het beeld van de werkelijke kosten mee met het werk zelf.
Derde gewoonte, en die levert vaak direct geld op: meerwerk gaat niet meer via de telefoon. Het wordt direct vastgelegd, en wat vastligt wordt ook gefactureerd. Bovenop die drie gewoontes krijgen deze bedrijven een seintje zodra een project over budget dreigt te gaan. Halverwege dus, op het moment dat je nog kunt ingrijpen, en niet pas bij de eindafrekening.
Wat ingrijpen dan concreet betekent? Soms is het een gesprek met de klant over meerwerk dat nog niet op papier stond. Soms is het een andere planning, zodat de duurste mensen niet op werk staan dat een junior ook kan doen. En soms is het simpelweg accepteren dat dit project krap wordt, maar dan bewust, en met de les meegenomen naar de volgende offerte. Het punt is dat je kunt kiezen. Bij de nakalculatie kun je dat niet meer; dan valt er alleen nog iets te constateren. Die keuzeruimte halverwege is precies waar de marge wordt gewonnen of verloren.
Waar de marge ongemerkt weglekt
Wij zagen dit bij een fabrikant waarmee we samenwerken. Er was geen goed zicht op de werkelijke uren en de bewerkingen per product. De prijzen in het systeem waren niet helemaal compleet. Het gevolg: het bedrijf liep het risico producten te verkopen met weinig of zelfs negatieve marge, zonder het door te hebben. Niemand deed iets fout. De cijfers klopten gewoon niet met wat er op de werkvloer gebeurde.
Als je projecten naast elkaar legt, zie je dat marge eigenlijk altijd op dezelfde vier plekken weglekt. Wij gebruiken dat als eenvoudige checklist voor elk lopend project. Het is geen theorie, het zijn de vier gaten die in bijna elk bedrijf met projectwerk terugkomen, of je nu bouwt, installeert of produceert.
De vier lekken
Eén: de offerte staat los van de uitvoering, zodat niemand weet wat het budget is. Twee: uren worden niet per project geschreven, dus je weet niet waar de tijd heen ging. Drie: inkoop wordt niet direct aan het project gekoppeld en duikt pas later op. Vier: meerwerk wordt mondeling afgesproken en verdwijnt. Elk lek op zich lijkt klein. Samen bepalen ze of een project winst maakt of verlies.
Elke klus maakt je volgende offerte beter
Het mooiste effect zie je pas na een paar maanden. Als je het projectresultaat per klus kent, zie je welke soort projecten goed renderen en welke niet. Misschien verdien je prima op kleine onderhoudsklussen en leg je structureel toe op grote maatwerkprojecten. Of andersom. Zonder die cijfers blijf je calculeren op gevoel, en dat gevoel is gebaseerd op projecten waarvan je de uitkomst nooit echt hebt gezien.
Met die kennis calculeer je de volgende keer een stuk scherper. Je weet welke bewerkingen meer tijd kosten dan je dacht en welke klanten veel meerwerk vragen. Achteraf weten wat een project heeft opgeleverd, dat is boekhouden. Tijdens het project weten, dat is sturen. Het verschil zit niet in slimmere mensen, maar in het moment waarop de informatie beschikbaar is.
Je projectresultaat hoeft geen verrassing te zijn bij de nakalculatie. Begin bij één lopend project: koppel de offerte als budget, laat uren en inkoop direct op dat project boeken en leg elk stukje meerwerk vast voordat het werk start. Na een paar weken zie je al waar het knelt. Lead Innovation helpt ondernemers om die stukjes informatie op één plek samen te brengen, zodat je stuurt terwijl het nog kan.